Rob van Oijen

Over De Klok en de ‘plop’

“Vakmanschap is meesterschap”. Dat weet iedereen. En die beugelfles is ook onlosmakelijk verbonden aan Grolsch, evenals het stadion van FC Twente. Maar dat het hier ook een echt streekproduct betreft… Het biermerk is de afgelopen eeuw dermate gegroeid, dat de link met het oosten van Nederland voor veel bierdrinkers in het westen langzaam is vervaagd.

En dat is jammer, want de brouwerij heeft veel te danken aan de streek. En vice versa. Die rijke geschiedenis is vastgelegd met prachtige parels in diverse archieven, waaronder die van het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers (ECAL). Zoals drie afbeeldingen uit het begin van de twintigste eeuw. Een tijd waarin de beugelfles nog nieuwerwets was en brouwerij De Klok transformeerde tot Grolsche Bierbrouwerijen.

Het begon ooit in 1615 met de oprichting van een brouwerij in Groenlo. Willem Neerfeldt startte een bedrijf dat overging op – achtereenvolgend – zijn schoonzoon, zijn kleinzoon, zijn achterkleinzoon, zijn achter-achterkleinzonen en tot slot achter-achter-achterkleinzoon. Inmiddels was de brouwerij flink uitgebreid en had het een nieuwe naam: De Klok.

Lichtenvoorde – een buurgemeente van Groenlo – anno 1906. Met paard en wagen wordt het bier vervoerd naar het café (en tramhalte) Huinink. Bron: ECAL.

Eind negentiende eeuw daalde de omzet flink. Er kwam een koper buiten de familie: in 1895 nam Theo de Groen de zaak over. Het betekende de introductie van de beugel met zijn onmiskenbare ‘plop’.

De gebroeders Kobus (links) en Theo (rechts) de Groen, de directie van de Grolsche Bierbrouwerij. Datering is onbekend. Bron: ECAL.

Na de eeuwwisseling werd er meer aandacht gevestigd op het merk Grolsch; het bijvoeglijk naamwoord van Grolle oftewel Groenlo. Onder andere met de advertenties ‘Grolsch bier, het bier der toekomst’ en ‘in de verzegelde bekende halve liters (beugel)flesschen’.

De wagen is groter, er zijn auto’s verschenen in het straatbeeld. Maar verder gaat het vervoer van beugelflessen bier in 1935 nog hetzelfde als in 1906. Voortgetrokken door een paard. Bron: ECAL.

Achter de schermen wordt er gefuseerd. De Klok gaat samen met de Enschedesche Stoombierbrouwerij en wordt Bierbrouwerij De Klok Enschede-Groenlo. In 1954 wijzigt de naam in Grolsche Bierbrouwerij N.V. Enschede-Groenlo. Door diverse overnames in de jaren negentig spreken we vanaf dat decennium van een ware internationale onderneming.

Een briefhoofd van Bierbrouwerij De Klok Enschede-Groenlo uit 1930. Met in het logo de brouwerijen in Enschede en Groenlo. Bron: ECAL.

Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers

ECAL beheert de archieven van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Ze zijn tevens in het bezit van uitgebreide archieven van kerken, families en verenigingen. Boeken, beeldcollecties en documentatie is gratis te raadplegen via de studiezaal en website.

Daarnaast geeft het ECAL het Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten (WALD) uit. Ze organiseren exposities, boekpresentaties, lezingen, het jaarlijkse streektaaldictee. En in de Maand van de Geschiedenis zijn er op diverse data basiscursussen genealogie te volgen.