Rob van Oijen

Marieke knipt voor een eerlijke canon

Ooit was het de voorloper van de fotografie. Waren er knipkunstenaars, die in rap tempo een profiel van je gezicht konden knippen. Als aandenken aan je bezoek aan de wereldtentoonstelling, of een attractie. Daar hebben we anno 2020 de selfie voor.

Gelukkig zijn ze er wel nog; kunstenaars die aan de slag gaan met papier en schaar. En hoe. Kunstenaar Marieke Meijer zette deze traditionele zwart/wit papierknipkunst in om twee totaal verschillende perspectieven op de koloniale ervaring, samen te brengen in één werk.

Diponegoro en Coen

Zouden ze het destijds zelf hebben geloofd? Dat ze in de eenentwintigste eeuw met hun – indirecte – opponent samen zouden komen in één portret? Marieke Meijer knipte uit wit papier de gouverneur-generaal van de VOC: Jan Pieterszoon Coen (1587-1629). Een man die lang als held vermeld stond in de Nederlandse geschiedenisboeken, maar waarvan het imago steeds sneller lijkt af te brokkelen.

Uit zwart papier knipte Marieke een portret van prins Diponegoro (1785-1855). De lokale held die vocht tegen de Nederlandse koloniale overheersing. Om even duidelijkheid te scheppen: de twee zijn elkaar nooit tegengekomen. Hun levens zijn in tijd twee eeuwen gescheiden.

Coen heeft in Marieke’s werk ronde vormen. “Een verwijzing naar de eurocentrische, dominante en verheerlijkte zachte versie van het Nederlandse koloniale verleden”, legt Marieke uit. De scherpe randen van Diponegoro verbeelden de donkere kant. “Oftewel het verhaal van de Indonesiërs die gekoloniseerd werden, het verzwegen verhaal.”

Marieke: “Met dit werk wil ik benadrukken dat er niet iets bestaat als één geschiedenis. Er zijn perspectieven op de geschiedenis en de tijd is aangebroken dat deze gelijkwaardig worden belicht.”

Onderdanig en in verzet

Het andere werk dat Marieke maakte, in dezelfde serie, heeft eveneens dat doel. Het toont de tot slaaf gemaakten in twee verschillende houdingen. Onderdanig – rond geknipt uit wit papier – en in verzet – geknipt met scherpe randen uit zwart papier.

Marieke spreekt, als het over het zwarte papier gaat, van de schaduw. “Het is de donkere kant, het verhaal dat meestal wordt verzwegen in de Nederlandse geschiedschrijving. In daglicht geeft de afbeelding van verzet een schaduw op het witte papier: het dominante verhaal van de onderdanige tot slaaf gemaakten.”

Rozet

Deze twee kunstwerken zijn onderdeel van de expositie Oost-West, verhalen verbinden in Rozet, waar ook meer werk van Marieke Meijer te zien zijn. Een inclusievere Nederlandse historische canon is gratis toegankelijk en te bezoeken tot en met 30 november 2020.