Rob van Oijen

De handtekening die Groenlo ‘vrij’ verklaarde

De overwinning in het oosten werd uitgebreid gevierd: Grol/Groenlo was eindelijk ingenomen. De vesting waar Maurits zijn nagels op stuk beet. Het was eindelijk weer eens een klinkende overwinning voor de Staatse Nederlanden op de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648).

Het was de eerste grote zege van Frederik Hendrik. De legeraanvoerder die op den duur de bijnaam de ‘stedendwinger’ kreeg. Met een indrukwekkend grote handtekening schreef hij de bewoners van Grol vrij. Dit historische document is nu in het bezit van het trotse Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers (ECAL).

Het Verdrag van Groenlo bestond uit drie delen. Een voor de gouverneur van Grol en zijn soldaten en officieren, een voor de pastoors en kloosterlingen en een voor de magistraat en inwoners van de stad.

De inwoners van Grol hielden hun privileges en rechten. Er mocht vanaf dat moment niet meer gevochten worden. Binnen een jaar mocht iedereen met zijn of haar bezittingen de stad vrijelijk verlaten. Dat gold ook voor de aartsbisschop – die tijdens het beleg in de stad ingesloten zat – en overige geestelijken. Zij kregen de keus om in de stad te blijven of deze te verlaten.

Het verdrag uitgeschreven

Sijne Excellencie heeft geaccordeert ende accordeert midts desen dat de Stadt Groenloo sal mogen blijven bij haere oude rechten ende privilegiën.

Dat in ’t overgaen van de voors. stadt in- ende uijttrecken van beijder- zijdts garnisoenen den burgeren ende inwooneren geene molestatie nochte overlast aen hare persoonen ofte goederen binnen noch buijten haere huijsen aengedaen en sal werden.

Dat den voors. burgeren geoorloft sal wesen aen de zijde van de Coninck van Spaignen te versoecken ende t’ impetreren continuatie van neutraliteijt. Mits dat onder pretext van dien nochte van deselve neutraliteijt niet en werde yetwes geattenteert ’t welck tot ondienst van de Vereenichde Provinciën soude mogen strecken.

Dat alle burgers ende inwoonders sullen mogen genyeten de tijdt van een gantsch jaer omme met haer goederen ende coopman- schappen die se althans in de stadt hebben, te mogen vertrecken.

Actum in ’t leger. Grol den XIXen augusti anno XVI c XXVII (1627) F. Henry de Nassau
Ter ordonnan[tie] van S[ijne] Ex[cellentie] […]

Oftewel…

Zijne Excellentie geeft met dit verdrag zijn akkoord voor het behoud van de oude rechten en privileges van de stad Groenloo. Tijdens het in- en uittrekken van de stad door beide garnizoenen zullen burgers en inwoners – noch hun goederen – binnen en buiten hun huis niet gemolesteerd worden of overlast ervaren. Alle burgers en inwoners zullen de vrijheid hebben om het hele jaar met hun goederen en koopmanschappen uit de stad te kunnen vertrekken.

De stedendwinger

Hendrik vertrok na het beleg naar Arnhem en vervolgens naar Den Haag. Onthaald als een held: hij moest de leider worden van de Republiek. Prins Hendrik als de nieuwe vorst. Na de festiviteiten ging de ‘stedendwinger’ zich bezighouden met Zeeland, waar ze te maken hadden met de Spaanse aanvallen van Spinola.

Het einde van de Tachtigjarige Oorlog zou Hendrik niet meer meemaken. Een jaar voor de Vrede van Münster overleed hij. Overigens was hij ook nog niet geboren, toen de oorlog begon. Gedurende zijn hele leven was de Republiek in oorlog – met uitzondering van het Twaalfjarige Bestand (van 1609 tot 1621) – met het Spaanse leger.


Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers

Het ECAL beheert de archieven van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Ze zijn tevens in het bezit van uitgebreide archieven van kerken, families en verenigingen. Boeken, beeldcollecties en documentatie is gratis te raadplegen via de studiezaal en website.

Daarnaast geeft het ECAL het Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten (WALD) uit. Ze organiseren exposities, boekpresentaties, lezingen, het jaarlijkse streektaaldictee. En in de Maand van de Geschiedenis zijn er op diverse data basiscursussen genealogie te volgen.